Osmanlı Cadısı Tırnova, Manga gurubunun solisti olarak tanıdığımız Ferman Akgül'ün ilk kitabı. Kitap ilk olarak 2016 senesinde çıkmış aslında ben ise tamamen tesadüf eseri karşılaştım kitapla ve ismine kapılıp almaya karar verdim. Bu hikayeyi merak ettim açıkçası ve sadece bir iki saat sürdü kitabı bitirmem. Sadece 160 sayfadan oluşuyor zaten kitap ve içinde 10 hikaye yer alıyor. Kitaba da adını veren ''Osmanlı Cadısı Tırnova'' kitabın en uzun hikayesi ve bence en güzeliydi. Düğmeci'nin 'Sessiz ev'i, Bir Elemenin Anatomisi, İsimsiz Sevgili, Ben Ressam Tarık Sönmez, Siyah Beyaz Saray, Padişah İle Terzi, Bir Parça Umut, Piyanist Uşakla Piyanist Efendi! ve Uzun Şortlu Adam kitabın içindeki diğer hikayeler.

Fantastik kitap etiketiyle yayınlanan kitap, korku, gerilim gizem türlerini de içinde barındırıyor. Hikayeler fazlasıyla yaratıcı, oldukça farklı ve her birinden bir roman çıkar sanki.  Çizimler ise bence çok güzeldi. Bir çizgi roman falan okuyormuşum gibi hissettim. Özellikle kitabın kenarlarında bulunan çizimler kitabı çok farklı kılmış. Ayrıca Manga grubunun o havasını hissettiriyor bu çizimler.

 Mutlaka okuyun falan diyemem, eksiklerinde yok değildi ama farklı olduğunu söyleyebilirim. Sayfa sayısını doldurmak için hikayeler eklenmemiş , yada birbirini taklit eden hikayeler yoktu. Beklediğimden iyiydi açıkçası.

Yeni bir kitapta görüşmek üzere...

Okuduğum ilk Neil Gaiman kitabım Amerikan Tanrıları olmuştu ve geçtiğimiz günlerde yorumunu blogumda paylaşmıştım. Vadinin Hükümdarı sadece 80 sayfadan oluşan bir öykü kitabı ve ben bu kitabı Amerikan Tanrıları romanıyla birlikte almıştım. Bu iki kitabı alırken daha önce yazarı hiç okumadığım için ikisini alma konusunda pek emin değildim açıkçası. Ancak kısa bir öykü olması nedeniyle ikisini birlikte almak istedim. Aynı zamanda yazarın Kırılgan Şeyler öykü kitabının içinde yer alan öykülerden ve İthaki Yayınları öyküyü ayrı olarak da basmayı tercih etmiş.

Vadinin Hükümdarı, Amerikan Tanrıları kitabındaki Gölge karakterinin Amerika'yı terk ederek dünyayı gezmeye başlaması ve aradan geçen iki yıldan sonra İskoçya'da başına gelenlerin anlatıldığı bir öykü.

Sadece zenginlerin katıldığı bir partide muhafızlık yapması için bir teklif geliyor. Gölge, bu teklifin altında başka bir neden olduğunu bilmeden kabul ediyor. Partinin yapılmasına saatler kala Bay Alice, bin yıldır insanların kazandığı bir savaşın temsilcisi olarak kendisini seçtiklerini söylüyor ve asla kaybetmemesi gereken bu savaşta insanlar için dövüşmesini istiyor. Gölge o canavarı karşısında gördüğünde neden dövüşmesi gerektiğini ve neden kazanması gerektiğini anlamıyor. Oyunu ondan istendiği gibi oynamamayı seçiyor ve iyi, kötü kavramlarını sorguluyor.

Bu kitabı biraz zaman geçtikten sonra okumayı düşünüyordum aslında. Amerikan Tanrıları bittikten hemen sonra okumak bana pek anlamlı gelmiyordu. Ancak sadece 80 sayfa olduğu için dayanamadım ve biraz okuyayım derken kitap bitti. Tanrılar ve Gölge'nin dünyasına kısa bir giriş yapmış oldum bir kez daha. Yine aynı hayal gücü ve üslupla karşılaştım.

Vadinin Hükümdarı bir Amerikan Tanrıları öyküsü olsa da tek başına bir öykü olarak okunabilir. Elbette Amerikan Tanrıları kitabını okuduysanız sizin için farklı anlamlar ifade edecektir. Tek başına bir hikayenin olduğunu da unutmayın. Tam bir devam kitabı değil.

Yeni bir kitapta görüşmek üzere...

Dönüşüm, Franz Kafka'nın 1915 yılında yayımladığı, korkunç olarak tanımladığı öyküsüdür ve günümüzde en önemli eseri olarak bilinmektedir. Franz Kafka 1924 yılında, 40 yaşındayken veremden ölmüştür. Aynı zaman da bir süre önce kanser teşhisi konulmuştur. Ölümünden önce yakın dostu Max Brod'dan yapıtlarının tamamını yakıp, yok etmesini istemiştir. Ancak bu isteği yerine getirilmemiştir. Franz Kafka eserlerinin tamamını Almanca yazmıştır ve Yahudi olduğu için eserleri yasaklanan kitaplar arasında yer almıştır.

Kitap, Franz Kafka hayattayken basılmış olan tek ünlü eseridir ve ülkemizde ilk olarak Değişim adıyla yayınlanmış. Çevirmen Ahmet Cemal tarafından adının gerçekte Dönüşüm olduğu ifade edilmiştir. Bu nedenle bazı eski basımlarda Değişim olarak geçmektedir.

''Gregor Samsa'nın bir sabah kendini yatağında bir böcek olarak bulması, salt bir değişim değil fakat 'başkalaşım'dır. O, insanlığını koruyarak bazı değişiklikler geçirmemiştir; artık farklı bir canlı türü olmuştur.''

 Dönüşüm de dikkat dağıtabilecek ayrıntılara yer verilmemiştir ve yapılan kişi tahlilleri ustalıkla ele alınmıştır. Toplum tarafından dışlanan, kurulan düzen içerisinde, istenilenin yapılmadığı taktirde yalnızlaştırılan bir karakterin öyküsüdür.

Groger Samsa eserin baş kahramanıdır. Ailesiyle birlikte yaşamaktadır ve geçimini tüccarlık yaparak sağlamaktadır. Annesi, Babası ve bir de kız kardeşi vardır. Groger Samsa bir gün işe gitmek için uyanır, ancak yatağından kalkamaz ve kendisinin dev bir böceğe dönüştüğünü fark eder. Bu dönüşüme ilk başta kimse anlam veremez. Görüntüsü dışında değişen hiç bir şey yoktur. Düşünceleri, duyguları ve anıları aynıdır. Samsa onlarla konuşabilmeyi bir çok defa denemiştir ancak ailesinin duydukları sadece bir böcekten çıkabilecek seslerdir.

Oğlu ile her zaman arası iyi olan annesi bu dönüşümden sonra onu görmeye dahi tahammül edemez. Groger Samsa'nın o halini gören patronu arkasına bakmadan evi terk etmiştir. Çok değer verdiği kız kardeşi Grete ilk başlarda ona iyi davranmıştır. En azından yemek vermiş ve odasını temizlemiştir. Ancak kardeşinin de yardımları çok uzun sürmemiştir.

''Buradan gitmeli... tek çare bu, baba. Ama onun Gregor olduğu düşüncesini kafandan atman gerek. Bizim asıl felaketimiz, bunca zaman bu düşünceye inanmış olmamız. Fakat o nasıl Gregor olabilir ki? Gregor olsaydı eğer; insanların böyle bir hayvanla birlikte yaşamalarının olanaksızlığını çoktan anlar ve kendiliğinden çıkıp giderdi...''

Annesi, babası, kardeşi hatta evde çalışan hizmetçiler dahi Groger Samsa'yı sadece bir böcek olarak görmeye başlamışlardır. Herkes den farklıdır. Kimsenin tahammül edemeyeceği kadar farklı. Sırf bu nedenle odasında tıkılı kalmaya mahkumdur.

Groger Samsa aslında bir başkaldırının sembolüdür. Kalıplaşmış olan aile ve toplumsal kurallarına bir başkaldırıştır. Sisteme karşı yapılan bir eleştiridir. Ailenin ve toplumun, bireyi nasıl da yok ettiğini en çarpıcı şekilde gözler önüne sermiştir.

Dönüşüm gerçekleşmeden önce ailesi ve çevresindeki insanlar tarafından sevilen Samsa, artık kendisinden istenilen beklentileri karşılayamamaktadır ve bu nedenle terk edilmeye, dışlanmaya ve unutulmaya mahkumdur.

Bütün bunlara rağmen Samsa yaşamaya devam etmek istemiştir. Herkesin birbirine benzediği, alışkanlıkları yerine getirmek için yaşadığı ve toplumun bireylere dayattığı kurallar içerisinde yaşamak zorunda kaldığı bir dünya da üstelik böylesine farklıyken yaşamını sürdürebilmek hiç de kolay olmayacaktır.

Annesi, babası, kardeşi ve hatta patronu bunun sadece geçici bir durum olduğuna inanırlar. Hatta bu nedenle onun olan her şeyi korumak isterler. Bu durumun uzun sürmeyeceğine inanmaktadırlar. Onun olan hiç bir şeye dokunmamaları gerekmektedir. Böylece tekrar insan olduğunda içinde yaşadığı topluma ayak uydurabilecek ve her şeyi unutacaktır.

''bu böyle süremez artık. Siz bunu anlamıyor olsanız bile ben anlıyorum Bu hilkat  garibesinin önünde kardeşimin adını ağzıma almak istemediğim için, yalnızda diyorum ki ondan kurtulmaya çalışmalıyız. Ona bakmak ve dayanmak için elimizden ne geliyorsa yaptık, sanırım bu konuda  kimse  bize en küçük  bir suçlamada bile bulunamaz.''

Franz Kafka'nın bu eserinde kendi hayatıyla ilgili önemli ayrıntılarda bulunmaktadır. Samsa'nın babası ve aileyle olan ilişkisi aynı zaman da Franz Kafka'nın ailesi ile olan ilişkileriyle benzerlik göstermektedir. Sadece Dönüşüm değil diğer bir çok eserinde bu benzerlikler göze çarpmaktadır.

Franz Kafka kapak tasarımında kesinlikle bir böcek resminin yer almamasını istemiştir. Nedenini ise yayınevine gönderdiği mektupta açıklamıştır.

''Son mektubunuzda bana, Ottomar Starke'nin Dönüşüm için bir kapak resmi hazırlayacağını yazmışsınız. Bunu okuyunca küçük ama sanatçıyı Napoleon'dan tanıdığım kadarıyla, herhalde çok gereksiz bir korku uyandı içimde. Yani Starke gerçekten bir kitap resimleyicisi olduğundan, doğrudan böceğin resmini yapmaya kalkışabilir gibi geldi bana. Sakın yapmasın böyle bir şey, lütfen! Niyetim, böylece onun yetki alanını kısıtlamak değil, öyküyü doğal olarak daha iyi bildiğim için, kendisinden yalnızca bir ricada bulunuyorum. Böceğin resmi yapılamaz. Dahası, uzaktan bile gösterilemez. Böyle bir niyet yoksa eğer ve dolayısıyla isteğim de gülünç kaçıyorsa - dahi iyi...''

Franz Kafka'nın sevgilisi Felice ile yazışmalarına ve Dönüşüm ile ilgili başka yazışmalara da kitabın sonunda yer veriliyor. Bu yazışmaların tamamı Dönüşümün yazım aşamasına ışık tutmaktadır. Çevirmen Ahmet Cemal'ın ise kitabın sonunda son sözü ve Kafka'yı Yeniden Çevirirken başlıklı bir metni yer alıyor. Bu bölümlerde öykü de asıl anlatılmak isteneni daha iyi anlamanıza yardımcı oluyor.

NOT: Franz Kafka'nın kapak tasarımında kesinlikle böcek resminin kullanılmasını istememesine rağmen Can Yayınları tarafından neden böyle bir tasarımla çıkartıldığını anlamak zor gerçekten. Tasarımı kötü değil tabi ki en azından ben beğendim. Ancak kullanılmaması daha iyi bir izlenim bırakırdı en azından benim üzerimde.

NOT: Sadece 102 sayfadan oluşan bu kitabı bir çok kişinin okuduğuna eminim. Bu kitap üzerine bir çok çalışma yapılıyor. Makaleler yazılıyor. Aynı zaman da yazarı Franz Kafka içinde. Ben ise sadece kitabın bende bıraktıklarını aktarmak istedim. Okumayanlar için ise eseri okumalarını tavsiye ediyorum. Sonrasında diğer kitaplarını da okumak isteyeceğinize eminim.

Bir önceki paylaşımım olan Stefan Zweıg eseri olan Satranç hakkındaki düşüncelerime buradan ulaşabilirsiniz.

Ray Bradburg 1953 yılında Amerika toplumunun geleceğini olarak gördüğü distopyası Fahrenheıt 451 Amerika'da İtfaiyecilerin temel görevlerinin kitap yakmakla sorumlu oldukları bir sistem anlatılıyor.
 İtfaiyecilerin görevi yangınları söndürmek değil, evinde kitap olan insanların kitaplarını yakıp, yangın çıkartan askerler olmak. Kitapların yakılmak için var olduğunu düşünün bir toplum.

Fahrenheıt 451 kağıdın tutuşma sıcaklığının derecesi anlamına geliyor.

''Eğer politik bakımdan mutsuz bir adam istemiyorsan, kaygılandıracak şekilde ona iki bakış açısı verme, birini ver. Dahada iyisi hiç verme. Bırak savaş gibi bir şeyin var olduğunu unutsun... Onları patlamalarına neden olmayacak bilgilerle doldur. Öyle lanet olası olaylarla tıka basa yap ki, kendilerini bilgiyle gerçekten ''zeki'' hissetsinler...''

Ana karakter Guy Montag'da bir itfaiye görevlisidir. Genç bir kız olan 17 yaşındaki Clarisse ile
 tanışır ve onunla geçirdiği zaman dan sonra yaptığı işi ve çevresini sorgulamaya başlar. Kafasından geçen sorular zaman içinde işini aksatmasına ve sorgulamasına sebep olacaktır. Bu sorular ile birlikte bir süre sonra yakmakla yükümlü olduğu kitapları eve götürüp okumaya başlar. Kitabın devamında ise Montag'ın kendisi ile verdiği mücadeleyi okumaya başlıyoruz.

Montag da olduğu gibi bütün engellemelere rağmen toplumdaki bir avuç insanda da olduğu gibi sorgulama güdüleri olan insanlarda yok değil. Bu insanların sayısı çok az olmasına ve bunca kontrole  rağmen kitapları beyinlerine isleyen günü geldiğinde etrafındaki insanlara, gelecekteki insanlara bu eserleri anlatmayı hayal eden insanlarda var.

''Pazartesi günleri Milley, çarşamba günleri Whitman, Cuma günleri Faulkner, yak kül olsun, sonra küllerini yak. Bu bizim resmi sloganımız.''

İnsanların evinde olan tek şey ise televizyonları. Beyin yıkayıcı o garip şovlara kendilerini öyle bir kaptırmışlardır ki. Kitaplar en büyük düşmanları olarak görmeye başlamışlardır.  Bir çoğu hayatında tek bir kitap dahi görmeden yaşamışlardır ancak hep mutludurlar, onları üzen hiç bir şey yoktur.

Kitaplar insanların düşünmesine neden olmakta idi. Kitaplar topluma göre tehlikeli ve yasaklanmalıydı. Kitaplar ortadan kaldırıldığında ise tek tip insan modelleri yaratılmış oluyordu düşünmeyen, sorgulamayan, ruhsuz ve isteneni yapan insanlar.
Kitabın devamında ise Montag'ın eşi içinde olduğu durumdan memnun olmadığı için eşini, evini ihbar eder. İtfaiye görevlisi olan Montag kendi evinin önünde bulur kendini. Kendi evini, kitaplarını kendi elleri ile yakmak zorunda bırakılır. Sonra da kaçış serüveni başlar.

''Sana gereken kitaplar değil, bir zamanlar kitapların içinde olan bazı şeyler... Kitaplar bir tür depo gibidir ve biz onlara unutacağımızdan korktuğumuz şeyler saklarız.''

Günümüzde de insanların düşünmesine engel olmak istemiyorlardı. Tek tip insan modelleri yaratmak. Sosyal medya yasakları ile ve izlediğimiz televizyon haberleri ile yada insanları oyalamak için saçma sapan TV showları ile. Son zamanlarda etrafımızdaki insanlarla konuşabildiğiz konuların çoğunun TV programlarından veya dizilerde oluşması bir rastlantı olmasa gerek.
Ray Bradburg  1953 yılında bu kitabı yazarken, bu hayal gücü ile bunları da görmüştür diye düşünüyorum. 1953 yılının bilim kurgusu, günümüzün gerçeğine dönüşmesinden etkilenmemek mümkün değil. Kitabı okurken günümüzle bağlantılar kuracağınızdan eminim.
Hiç bir baskı sonsuza kadar sürmez diyelim ve kitaplarımızın yok edilmemesini ve insanlarımızın da daha fazla uyutulmamasını dileyelim.

Fayrenheıt 451 distopya sevenlerin okuması gereken kitaplar arasında yer almalı. İthaki yayınları tarafından basılan kitabın tasarımı daha iyi olamazdı diye düşünüyorum. Cep boy kitabı olması da sorun değildi benim için. Kitabın başında Ray Bradbury'nin önsüzü yer alıyor. Burada genel olarak kitabın nasıl ortaya çıktığı anlatılıyor ve kitabı daha iyi anlamanıza neden oluyor. Kitabın sonunda ise Bilim Kurgunun ne olduğu ve işlevi üzerine 9 sayfalık bir bölüm var. Bu bölüm de hikayeden sonra iyi gidiyor.

Cesur Yeni Dünya yasaklanan kitapların başında gelen Aldous Huxley'ın 1932 yılından basılmış olan Bilim Kurgu Klasiği. F.S 632(Ford'dan sonra 632) yılın da yani  26. yüzyılda Londra da geçen bir Distopya.

Laboratuvarlar da yapay döllenme ile dünyaya gelen insanları düşünün. Kapısında 'Cemaat, Özdeşlik, İstikrar' yazan Londra Merkez Kuluçka ve Merkezi'nde üretilen insanlar. Yaşama koşullarına göre, ihtiyaç duyulduğu kadar üretilen insanlar. Alfa, Beta, Gama, Delta ve Epsilon gibi koşullara ve ihtiyaca göre Laboratuvarlarda sınıflandırılmışlardır. Zeka seviyeniz, çalışacağınız iş, kişilikleriniz  ve zevkleriz.  Anne, Baba ve Aile kavramlarının olmadığı bir dünya. Aşk, yok, sevgi yok, hüzün yok, duygular yok, ahlak yok. Bir kişi ile uzun süre birlikte olmak yok. Evlenmiyorsunuz, Anne olamıyorsunuz ve hiç bir zaman bir aileniz olmuyor. Bunların hepsi topluma karşı işlenmiş bir suç kabul ediliyor. Üstelik bu düzen bize ne kadar anormal geliyorsa, aynı şekilde onlar için de o kadar normal. Eğitim ise uyku sırasında öğretiliyor. Yani şartlandırılıyorsunuz. Aynı zaman da çocuk yaşlarda ölüme alıştırılıyorsunuz.

''Herkes herkese aittir.''

Din, edebiyat, sanat, felsefe, tarih gibi size geçmişi hatırlatan hiç bir şey yok hayatınız da.
Hastalıklar, yaşlılık ve erken ölümlerde yok, kilo almak yok, her kez zayıf ve genç, kirlilik yok, fakirlik yok, açlık yok, gelecek korkusu yok. Yani doğal olan hiç bir şey yok.
Soma adındaki bir hap sayesinde sıkıntılarınızı, bunalımlarınızı sizi mutsuz edebilecek her şeyi  ortadan kaldırabiliyorsunuz bir hapla ve hayatınız normale dönüyor. Üstelik o kadar yoğunsunuz ki düşünecek zamanınız dahi yok. Düşünen insan sadece problem yaratır mantığı ile düşünmeniz engelleniyor. 

''Bir Gramı bin musibet savuşturur.''

Bernard Marx bir Alfa -Artı ve bir şeylerin yolunda gitmediğine inanan ve düzenin yanlış işlediğini düşünen birisi. Hakkında bir çok söylentide vardır.  Bernard Marx henüz bir şişedeyken yanlışlıkla kanına alkol karışmıştır ve karakterinde ve dış görünüşünde bazı farklılıklar oluşmuştur. Lenina ya yakınlık duyması ve Soma ya ihtiyaç duymadan yaşamasının sebebi de bu sebeple olduğu düşünülmektedir.

Birde Vahşi Ayrıbölgeler vardır. Cesur Yeni Dünya dışında kalan bir dünya. Elektrikli tellerle çevrilmiş Vahşi Ayrıbölgeler de ise tam tersi bir hayat  devam etmektedir. Aşk, din, edebiyat, tarih varlığını sürdürürken aynı zaman da salgın hastalıklar, yaşlılık, açlık da devem etmekte olan başka bir toplum.

Bernard Marx bir gün Lenina Crowne ile Vahsi Ayrıbölge ye bir gezi düzenler. Orada Cesur Yeni Dünyalı  olan biri tarafından dünyaya gelen John ile tanışırlar. Bernard Marx ve Lenina, John'u Cesur Yeni Dünya'ya getirir. John her kezin ilgisini çeker. Hiç bilmedikleri bir hayattan gelen John bu ilgiden zamanla sıkılmaya başlayacaktır.
John Ayrıbölgede normal bir hayat sürmektedir. Shakespeare'in eserlerinden aldığı alıntılar ve okuduğu kitaplarla bu durum vurgulanmaya çalışılmıştır. İyi bir Shakespeare okuru olan John karşılaştığı durumlarda Shakespeare den alıntılar yaparak cevap vermiştir.

Cesur Yeni Dünya gerçekten etkileyici bir kitap. Kitabın yazıldığı zaman da Aldous Huxley'ın kurduğu bu dünyaya yavaş yavaş yaklaştığınızı görüyorsunuz. Ayrıca kitabı bir çok distopya türünden ayıran özelliği ise bana göre sürekli korkutarak, gözetlenerek, baskı altında düşünmesi engellenen bireyler bu kitapta yok diyebilirim. Cesur Yeni Dünya da bireylere bu düzen sevdirilmiş ve bunları baskı altında oldukları için değil kendileri istediği için yapıyorlar. 

İthaki yayınları tarafından basılan kitabın kapak tasarımı ve kalitesini de çok beğendiğimi söylemeliyim.