Otomatik Portakal

Salı, Nisan 25, 2017

Anthony Burgess Kim
1996 senesinde Anthony Burgess tarafından yayınlanan Otomatik Portakal ilginç bir hikayenin sonucu. Anthony Burgess 42 yaşındayken beyin tümörü tanısı konuyor ve bir yıldan az ömrü kaldığını öğreniyor. Arkasında bırakacağı eşinin rahat yaşaması için çok para kazanmak istiyor ve roman yazmaya başlıyor. Bir yılda beş kitap yazıyor. Otomatik Portakal bu kitaplardan biri. Bir yıl sonra yanlış tanı konulduğunu öğreniyor ve sonrasında 50'den fazla kitabı yayınlanıyor.

Otomatik Portakal distopya türünde bir romandır. 1971 yılında Stanley Kubrick  tarafından sinemaya uyarlanmıştır ve kitap eskiye oranla çok daha fazla ilgi görmeye başlamıştır.

Otomatik Portakal Konusu
Otomatik Portakal gerçek üstü olayların olmadığı distopik bir dünyada geçer. Suç oranının arttığı ve güvenlik güçlerinin yetersiz kaldığı bir dünya söz konusudur. Şiddet eğilimli gençler nefretle etrafa saldırmaktadır. Alex de bu gençlerden biridir. 15 yaşında bir genç olan Alex, dört kişilik bir çetenin lideridir. Pete, Georgie ve Aptalof bu çetenin diğer üyeleridir. Şiddet eğilimi içerisinde olan çete hırsızlık, gasp, yaralama, tecavüz gibi bir çok suça karışmış ve kullandıkları ölçüsüz şiddetle halkın korkulu rüyası haline gelmişlerdir. Üstelik Şiddeti sadece bir eğlence aracı olarak görüyorlardır. İlk bölüm de Alex ve çetesinin işlediği suçlar ayrıntılı bir şekilde anlatılmaktadır.

 Alex bir gün arkadaşlarının ihanetine uğrar ve yakalanır. İki yıl sonra devletin düzeni sağlamak ve hapishaneleri kontrol altında tutabilmek amacıyla uygulamaya koyduğu sistemin ilk deneği olur. Bir çok teste tabi tutulur ve terapiler uygulanır. Kötülük yapması zamanla engellenir. Şiddetin düşüncesi dahi hastalanmasına neden olmaktadır. İzlettikleri şiddet içeren filmler kabusu olmaya başlar ve orada geçirdiği tek bir güne dahi tahammülü kalmamıştır.Seçme şansı yoktur ve toplumun onayladığı eylemlerin dışına çıkamaz.

İki hafta sonra kendisini dışarıda bulur ancak dışarıda da bir çok şey değişmiştir. Geçmişte uyguladığı şiddet ise kolay kolay peşini bırakmayacaktır. Üstelik farklı amaçlarında hedefidir.

''Yetişkinlerin savaştığı, bombalar attığı, birbirini kesip doğradığı, acımasızlığın kol gezdiği bir dünyada gençlerin yurtsever, dine bağlı, uslu, terbiyeli olmaları söz konusu değildir.''

Benim Yorumum
Yazar toplum yapısını bu derece şiddet yanlısı bir genç olan Alex'in ağzından anlatmakta. Otomatik Portakal şiddetin fazlasıyla hissedildiği bir kitap ve karakterlerin iç dünyasında bir kaos hakim. Aşırı sert bir dil kullanılıyor ve nefret dolu bir anlatım söz konusu. Roman da argo ve sokak jargonu önemli bir yere sahip. Bu durum ilk başta rahatsız edici gibi gözükebilir ancak ilerleyen sayfalarda olay örgüsü ve karakterler netlik kazanmaya başlıyor ve kullanılan dil daha çarpıcı bir hal alıyor.

Yazarın eleştirdiği bir çok nokta var. Başında robota dönüşmüş olan insanlar geliyor. Siyasi açıdan çarpıcı tespitler ve sert eleştiriler söz konusu. Aynı şekilde eğitim sistemi eleştirilen diğer bir konu. 

Bazı önemli ayrıntılardan da bahsetmek gerekir. Klasik müzik referansları bunlardan biri. Bu derece şiddet barındıran bir kitapta klasik müzik dinleyen bir karakterin olması önemli bir ayrıntı aslında. Sigara yerine kanser kelimesinin kullanılıyor olması ve çetenin kendine ait bir dil kullanması. Tükeniş Sokağı, Umutsuzluk Caddesi gibi mekanların bulunuyor olması hikayeyi tamamlıyor.
Bir çok okur kitapta kullanılan dikizleme kelimesinin abartı derecede çok kullanıldığını düşünüyor. Bu durum beni rahatsız etmedi ama rahatsız verebilecek kadar çok kullanılmış olduğu da bir gerçek.

''Bazılarımız mücadele etmeli. Büyük özgürlük geleneklerini savunmak gerek. Ben partizan değilim. Rezalet gördüm mü düzeltmeye çalışırım. Parti isimlerinin hiç bir anlamı yok. Sadece özgürlük geleneği önemli. Sıradan insanlar ondan vazgeçecektir, ah evet. Daha sakin bir hayat uğruna özgürlüğü satacaklar.''

Kendi iraden ile seçtiğin kötülük sana dayatılan iyilikten daha mı iyi bilemiyorum. İnsanların iyi yada kötü olma seçeneklerini ellerinden tamamen alarak iyi olmayı mecbur kılma düşüncesi kitabın temelini oluşturuyor. Otoritenin insanları birer otomatik portakala dönüştürme, tek tip insanlar oluşturma amacı üzerine sert eleştiriler söz konusu ve hikayeyle birleşince son derece etkileyici, okunması tavsiye edilebilecek bir kitap çıkıyor ortaya.


''İyilik içten gelir. İyilik bir seçimdir. Bir insan seçemezse insanlıktan çıkar...''

Bunlarda İlginizi Çekebilir

20 yorum

  1. Benim de sevdiğim bir kitap sen de çok güzel anlatmışsın, eline sağlık :).

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bende çok sevdim :) Beğenmene sevindim :)

      Sil
  2. Yine okumak istediklerimden :)) Yorumlarını sende görünce beğeneceğime emin oluyorum :))

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. :) Böyle düşünmek beni mutlu etti :) Bu kitaba kötü yorum yapamazdım zaten :) Sende seversin bence :)

      Sil
  3. merak ettiğim kitaplardan.. bir türlü alıp okuyamadım.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. İlk fırsatta alın okuyun derim :)

      Sil
  4. Uzun süredir sıkça görüyorum herkes otomatik portakal okuyor gibi geldi bana. Benim de aklımdaydı. Yorumunuz çok net ve güzel. Ama iyi ki de almamışım evet distopik eserleri seviyorum. Ama işin içine sert dil ve argo girince hele bir de kominizm de barındırıyorsa bugünlerde ruh halime hiç uygun değil. Belki sonra...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bir ara okumanı tavsiye ederim ama :) Şiddet ve sert dil içeriyor ancak bu karakterin dilinden yazıldığı için bu şekilde olmalı :) Asıl anlatılmak istenen çok önemli bence ben de bu nedenle okumanı tavsiye ediyorum :)

      Sil
  5. Kitap kokan bir yere rastladığım için mutlu oldum.Bu kitabı çok duydum,merak ettim.Ama dili biraz çekimser kılmıştı beni.Şimdi daha çok merak ettim.Emeğinize sağlık...

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Açıkçası dili konusunda eleştiriler var ancak okuması gereken kitaplardan bana göre kesinlikle bir şeyler katacaktır :)

      Sil
  6. Bu kitabı geçen aylarda aldım ama konusunun sertliği yüzünden elim gitmiyor. Bu aralar daha ılımlı kitaplar okumayı tercih etsem de mutlaka okuyacağım. Sonra filmini de izlerim diye düşünüyorum.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bence okumaya başla derim. Fikrin değişebilir :) Bende filmini izlemedim ama izleyeceğim en kısa sürede :)

      Sil
  7. otomatik portakalı okumuş olma ihtimalim var ama okumuşsam bile çok eskilerde kalmış benim için :(

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Okunması gereken kitaplardan kesinlikle :) Hatırlamıyorsan tekrar bir göz at derim:)

      Sil
  8. iyi kitap evet bana çok karmaşık geldi amaa filmi de öyle bak :)

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Ben çok sevdim bu kitabı :) Filmi de aklımda izlemek istiyorum :)

      Sil
  9. Efsane bir kitap gerçekten.Herkes sevmeyebiliyor ama ben beğendim.İlginç bir anlatım tarzı ve bir hikayesi var.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bende senin gibi düşünüyorum. Hikaye ve anlatım beni de çok etkiledi. İyi ki okumuşum dediği kitaplardan. :)

      Sil
  10. O kadar güzel yorum yapmışsın ki, kitabı yeniden okuma isteği uyandırdın bende. Aradan çok zaman geçmiş bazı yerleri unutmuşum. Yeniden okuyacağım. Teşekkürler

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Teşekkür ederim :) Uzun zaman önce okuduysanız tekrar okurun derim :) Benim çok etkilendiğim kitaplardan biri :)

      Sil

Google+ Followers

Facebook

Subscribe